Een handicap met vele gezichten

Autisme is onzichtbaar en heeft bovendien vele gezichten. Elke persoon met autisme is uniek. Omdat de handicap zich zo verscheiden manifesteert (het aantal kenmerken, de ernst van de kenmerken, de aanvangsleeftijd) en met een verschillende intensiteit, bestaat er niet zoiets als typisch autistisch gedrag, maar wel vele varianten in een breed spectrum (vandaar autismespectrumstoornis). Autisme heeft invloed op alle levensdomeinen in alle levensfasen en vertaalt zich in sterke en zwakke kanten.

In Vlaanderen leven ongeveer 37.000 mensen met één of andere vorm van autisme. Bij één geboorte op 165 is dus sprake van een autismespectrumstoornis. Binnen het gehele spectrum heeft de helft ook een lichte tot ernstige verstandelijke beperking; de anderen zijn normaal tot hoog begaafd. Autisme komt het vaakst voor bij jongens: 3 à 4 jongens tegen 1 meisje.

Door de vele manifestaties krijgen de moeilijkheden en kenmerken van deze personen verschillende diagnostische benamingen: autisme, autistische stoornis, syndroom van Asperger, PDD-NOS, atypisch autisme, autismespectrumstoornis, aan autisme verwante stoornis of andere. Gemakshalve gebruiken wij steeds de term autisme als we uitleg geven over hun typische stijl van denken en doen die indringende gevolgen heeft voor de ontwikkeling van communicatie, sociaal gedrag en verbeelding, en als verzamelnaam voor alle stoornissen in het autismespectrum.

Autisme wordt gekenmerkt door een andere informatieverwerking van de hersenen. Informatie die via de zintuigen binnenkomt wordt bij mensen met autisme anders verwerkt. Ze hebben moeite om de details die ze waarnemen te verwerken tot een samenhangend geheel, dit vraagt extra tijd en energie. Veel mensen met autisme zijn hierdoor ook over- of ondergevoelig voor bepaalde prikkels, zoals geluid, geur of aanraking. Ze kunnen dan wel eens reageren op een manier die voor een buitenstaander onbegrijpelijk is.
Als gevolg van hun andere manier van informatieverwerking hebben mensen met autisme moeite met communicatie, sociale relaties en verbeelding.

Communicatie
Mensen met autisme nemen communicatie vaak letterlijk en hebben problemen met het begrijpen van indirecte, non-verbale communicatie. Ze begrijpen gezegden letterlijk, hebben moeite met gezichtsexpressies en het ontcijferen van gebaren. Hierdoor kan verwarring en miscommunicatie ontstaan.
Over sommige onderwerpen kunnen mensen met autisme heel uitvoerig praten zonder dat er sprake is van een echt heen-en-weer gesprek. Voor hen is een afspraak een afspraak, een regel een regel.

Sociaal relaties
Mensen met autisme hebben moeite om contact met anderen te leggen en/of te onderhouden omdat ze zich moeilijk kunnen inleven in de gedachten, gevoelswereld en bedoelingen van een ander. Hierdoor ontbreekt wederkerigheid en verloopt contact soms moeizaam. Mensen met autisme begrijpen sociale regels niet uit zichzelf. Ze kunnen deze leren, maar dit vraagt ook extra energie.

Verbeelding
Mensen met autisme vinden het niet gemakkelijk om zich een voorstelling te maken van zaken die niet in het hier en nu aanwezig zijn. Hierdoor hebben ze moeite met plannen en organiseren. Dit uit zich soms in rigide gedrag of het vasthouden aan regels. Dit geeft hen een gevoel van houvast, veiligheid en structuur. Een verandering in hun routine of een nieuwe situatie kan leiden tot paniek. Mensen met autisme hebben vaak sterke fascinaties en specifieke interesses.

> Poster informatie autisme

> Poster communicatie en autisme

Oorzaken
Gedragskenmerken
Impact
Diagnostiek
Behandeling